[et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” background_color=”#F0F0F0″ global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” custom_margin=”||0px||false|false” custom_padding=”||0px||false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_heading title=”Dyframaethu” _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” title_font=”|700|||||||” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_heading][et_pb_text _builder_version=”4.27.6″ _module_preset=”default” ul_font=”|300|||||||” ul_line_height=”1.6em” hover_enabled=”0″ global_colors_info=”{}” sticky_enabled=”0″]<\/p>\n
Mae\u2019r dudalen hon yn esbonio sut y gall dyframaethu ledaenu rhywogaethau estron goresgynnol, sut mae rhywogaethau estron goresgynnol yn effeithio ar ddyframaethu, y prif rywogaethau risg uchel, a chanllawiau arfer gorau i leihau eu cyflwyniad a\u2019u lledaeniad.<\/span> <\/span><\/p>\n <\/span>Gellir dod o hyd i fanylion llawn, ynghyd \u00e2 chamau bioddiogelwch a awgrymir, yn y Cynllun Gweithredu ar gyfer Llwybr Dyframaethu yng Nghymru<\/a> (Saesneg yn unig gyda chrynodeb Cymraeg)<\/span>.<\/em><\/p>\n [\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”3_5,2_5″ _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” custom_margin=”||0px||false|false” custom_padding=”||0px||false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_5″ _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” ul_font=”|300|||||||” ul_line_height=”1.6em” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n Yngl\u0177n \u00e2\u2019r llwybr<\/b><\/span><\/p>\n Mae dyframaethu yn cyfeirio at ffermio organebau dyfrol, fel pysgod, pysgod cregyn a gwymon, at ddibenion bwyd, hamdden a gwyddonol. Mae\u2019n sector cynhyrchu bwyd m\u00f4r allweddol ym moroedd Cymru. <\/span><\/p>\n Biolygru (neu lygredd biolegol) yw cronni a thyfiant organebau (planhigion, anifeiliaid, bacteria a malurion), gan gynnwys rhywogaethau estron goresgynnol, ar arwynebau tanddwr. Mae organebau biolygru cyffredin yn cynnwys chwistrellau m\u00f4r, cregyn llong a sbyngau. <\/span><\/p>\n Gall biolygru gronni\u2019n gyflym os gadewir offer ac arwynebau tanddwr eraill yn yr un lle yn y d\u0175r am wythnosau neu\u2019n hirach.<\/span><\/p>\n <\/strong><\/p>\n Gall rhywogaethau estron goresgynnol ledaenu drwy\u2019r dulliau canlynol:<\/p>\n <\/span><\/p>\n Gall symud offer wedi\u2019u llygru rhwng safleoedd beryglu lledaenu rhywogaethau estron goresgynnol i leoliad newydd. Os nad yw offer yn symud y tu hwnt i\u2019r safle tyfu, mae\u2019r risg bioddiogelwch yn cael ei lleihau ond gall biolygru fod yn ffynhonnell rhywogaethau estron goresgynnol o hyd, a allai wedyn ledaenu y tu hwnt i\u2019r safle tyfu trwy ddulliau naturiol (h.y. ar geryntau cefnfor). <\/span><\/p>\n Gall symud pysgod cregyn (a deunyddiau pecynnu a d\u0175r) sydd wedi\u2019u llygru, gan gynnwys gyda rhywogaethau estron goresgynnol, i mewn i safle tyfu ac oddi yno arwain at gyflwyno\/lledaenu rhywogaethau estron goresgynnol.<\/span><\/p>\n Mae\u2019n debygol y bydd y risg o gyflwyno rhywogaethau estron goresgynnol i safle o ganlyniad i symud stoc yn cael ei lleihau os yw\u2019r stoc sy\u2019n cael ei symud yn cael ei chynhyrchu mewn amgylchedd rheoledig neu ddi-haint.<\/span><\/p>\n Er bod canllawiau arfer da yn bodoli i leihau\u2019r risg bioddiogelwch a achosir gan symudiadau stoc (gweler y Dolenni ac Adnoddau<\/a>), nid yw\u2019r arferion hyn yn anffaeledig, oherwydd yr heriau o ganfod ac adnabod rhywogaethau estron goresgynnol.<\/p>\n Er bod y ddeddfwriaeth bresennol yn atal tyfu rhywogaethau estron goresgynnol os na ellir rheoli\u2019r risg o\u2019u dianc i\u2019r gwyllt, mae rhywogaethau estron goresgynnol sy\u2019n cael eu tyfu\u2019n fasnachol yn bodoli o ganlyniad i ganiatadau hanesyddol. Er enghraifft, mae wystrysen Portiwgal (wedi\u2019i dosbarthu fel rhywogaeth estron oresgynnol) yn cael ei thyfu\u2019n gyfreithlon yn y DU ac mae\u2019n rhywogaeth bwysig yn fasnachol. Er gwaethaf defnyddio dulliau i leihau\u2019r risg o ymsefydlu a lledaenu, fel tyfu wystrys Portiwgal triploid, mae dianc stoc hyfyw a lledaeniad a gyfryngir gan bobl yn parhau i fod yn risg bosibl. <\/span><\/p>\n [\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”2_5″ _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_image src=”https:\/\/wildseas.wales\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Slipper-limpets-attached-to-mussel-shell-Paul-Brazier.jpg” title_text=”Ewinedd moch wedi glynu ar gragen las \u2013 Paul Brazier” _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” custom_margin=”||0px||false|false” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_image][et_pb_text _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” text_font_size=”12px” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n Ewinedd moch wedi glynu ar gragen las \u2013 Paul Brazier<\/span><\/span><\/p>\n [\/et_pb_text][et_pb_image src=”https:\/\/wildseas.wales\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Tractor-carrying-fouled-oyster-trestles-Joe-Ironside.jpg” title_text=”Tractor yn cludo trestlau wystrys budr \u2013 Joe Ironside” _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” custom_margin=”||0px||false|false” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_image][et_pb_text _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” text_font_size=”12px” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n Tractor yn cludo trestlau wystrys budr \u2013 Joe Ironside<\/span><\/span><\/p>\n [\/et_pb_text][et_pb_image src=”https:\/\/wildseas.wales\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Rapa-whelk-Amgueddfa-Cymru.jpg” title_text=”Cragen foch Rapana venosa \u2013 Amgueddfa Cymru” _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” custom_margin=”||0px||false|false” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_image][et_pb_text _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” text_font_size=”12px” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n Cragen foch Rapana venosa \u2013 Amgueddfa Cymru<\/span><\/p>\n [\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” custom_margin=”||0px||false|false” custom_padding=”||0px||false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” ul_font=”|300|||||||” ul_line_height=”1.6em” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n Sut mae rhywogaethau estron goresgynnol yn effeithio ar weithrediadau dyframaethu?<\/b><\/span><\/p>\n <\/span><\/p>\n Enghraifft o INNS sy’n berthnasol i dyframaethu<\/b><\/span><\/p>\n [\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”1_4,1_4,1_4,1_4″ _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” background_color=”#ffffff” custom_padding=”15px|15px|15px|15px|false|false” border_radii=”on|10px|10px|10px|10px” global_colors_info=”{}”][et_pb_blurb title=”Ewin mochyn America” image=”https:\/\/wildseas.wales\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Slipper-limpet-stack_Chloe-Powell-Jennings.jpg” module_class=”pa-toggle-blurb” _builder_version=”4.27.6″ _module_preset=”default” header_text_color=”#00080c” header_font_size=”24px” body_font_size=”17px” body_line_height=”1.4em” body_ul_font=”–et_global_body_font|300|||||||” custom_css_free_form=”selector .et_pb_main_blurb_image img {|| display: block;|| width: 100% !important;|| height: 200px !important;|| object-fit: cover !important;||}||selector .et_pb_main_blurb_image {|| width: 100%;|| overflow: hidden;||}” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n (Crepidula fornicata) <\/em><\/p>\n Sut maent yn ymledu:<\/span><\/b> <\/span><\/p>\n Pam eu bod nhw’n broblem:<\/span><\/b> <\/span><\/p>\n I gael rhagor o wybodaeth, gweler Porth Gwybodaeth Ysgrifenyddiaeth Rhywogaethau Estron Prydain Fawr<\/a><\/span> ac Atlas y Rhwydwaith Bioamrywiaeth Cenedlaethol<\/a><\/span>. Mae dolen i\u2019r cynllun gweithredu ar gyfer rhywogaethau i\u2019w chael yma<\/a>.<\/span> <\/span><\/p>\n \u2013<\/span><\/p>\n \ud83d\udcf8 \u00a9 American slipper limpet<\/span>, Swansea Bay<\/span> – Chloe Powell Jennings<\/span><\/span> <\/span><\/span><\/p>\n [\/et_pb_blurb][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” background_color=”#ffffff” custom_padding=”15px|15px|15px|15px|false|false” border_radii=”on|10px|10px|10px|10px” global_colors_info=”{}”][et_pb_blurb title=”Chwistrell f\u00f4r garped” image=”https:\/\/wildseas.wales\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Carpet-sea-squirt-Didemnum-vexillum-3-Joe-Ironside.jpg” module_class=”pa-toggle-blurb” _builder_version=”4.27.6″ _module_preset=”default” header_text_color=”#00080c” header_font_size=”24px” body_font_size=”17px” body_line_height=”1.4em” body_ul_font=”–et_global_body_font|300|||||||” custom_css_free_form=”selector .et_pb_main_blurb_image img {|| display: block;|| width: 100% !important;|| height: 200px !important;|| object-fit: cover !important;||}||selector .et_pb_main_blurb_image {|| width: 100%;|| overflow: hidden;||}” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n (Didemnum vexillum) <\/em><\/p>\n Sut maent yn ymledu:<\/span><\/b> <\/span><\/p>\n Pam eu bod nhw’n broblem:<\/span><\/b> <\/span><\/p>\n I gael rhagor o wybodaeth, gweler Porth Gwybodaeth Ysgrifenyddiaeth Rhywogaethau Estron Prydain Fawr<\/a><\/span> ac Atlas y Rhwydwaith Bioamrywiaeth Cenedlaethol<\/a><\/span>. Mae dolen i\u2019r cynllun gweithredu ar gyfer rhywogaethau i\u2019w chael yma<\/a>.<\/span> <\/span><\/p>\n \u2013<\/p>\n \ud83d\udcf8 \u00a9 Chwistrell m\u00f4r Didemnum vexillum – Joe Ironside<\/span><\/span> <\/span><\/p>\n [\/et_pb_blurb][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” background_color=”#ffffff” custom_padding=”15px|15px|15px|15px|false|false” border_radii=”on|10px|10px|10px|10px” global_colors_info=”{}”][et_pb_blurb title=”Gwychiad coliog America a Japan” image=”https:\/\/wildseas.wales\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/American-left-and-Japanese-right-oyster-drills-Amgueddfa-Cymru.jpg” module_class=”pa-toggle-blurb” _builder_version=”4.27.6″ _module_preset=”default” header_text_color=”#00080c” header_font_size=”24px” body_font_size=”17px” body_line_height=”1.4em” body_ul_font=”–et_global_body_font|300|||||||” custom_css_free_form=”selector .et_pb_main_blurb_image img {|| display: block;|| width: 100% !important;|| height: 200px !important;|| object-fit: cover !important;||}||selector .et_pb_main_blurb_image {|| width: 100%;|| overflow: hidden;||}” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n (Urosalpinx cinerea; Ocinebrellus inornatus) <\/em><\/span><\/p>\n Rhywogaethau ar y Gorwel<\/b><\/span><\/p>\n <\/b>Sut maent yn ymledu:<\/b> <\/span><\/p>\n Pam eu bod nhw’n broblem:<\/span><\/b> <\/span><\/p>\n I gael rhagor o wybodaeth am wychiad coliog America, gweler Porth Gwybodaeth Ysgrifenyddiaeth Rhywogaethau Estron Prydain Fawr<\/a> ac Atlas y Rhwydwaith Bioamrywiaeth Cenedlaethol.<\/a>. I gael rhagor o wybodaeth am wychiad coliog Japan, gweler <\/span>Porth Gwybodaeth Ysgrifenyddiaeth Rhywogaethau Estron Prydain Fawr<\/a> ac Atlas y Rhwydwaith Bioamrywiaeth Cenedlaethol. <\/a>. Mae dolen i\u2019r cynllun gweithredu ar gyfer rhywogaethau i\u2019w chael yma<\/a>.<\/span> <\/span><\/p>\n \u2013<\/span><\/p>\n \ud83d\udcf8 \u00a9 American and Japanese oyster drills \u2013 <\/span>Amgueddfa<\/span> Cymru<\/span><\/span> <\/span><\/span><\/p>\n [\/et_pb_blurb][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” background_color=”#ffffff” custom_padding=”15px|15px|15px|15px|false|false” border_radii=”on|10px|10px|10px|10px” global_colors_info=”{}”][et_pb_blurb title=”Cragen foch rapa wythiennol” image=”https:\/\/wildseas.wales\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Rapana_Black_Sea_2008_G1.jpg” module_class=”pa-toggle-blurb” _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” header_text_color=”#00080c” header_font_size=”24px” body_font_size=”17px” body_line_height=”1.4em” body_ul_font=”–et_global_body_font|300|||||||” custom_css_free_form=”selector .et_pb_main_blurb_image img {|| display: block;|| width: 100% !important;|| height: 200px !important;|| object-fit: cover !important;||}||selector .et_pb_main_blurb_image {|| width: 100%;|| overflow: hidden;||}” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n (Rapana venosa) <\/em><\/p>\n Rhywogaethau ar y Gorwel<\/span><\/span><\/b><\/p>\n Sut maent yn ymledu:<\/span><\/b> <\/span><\/p>\n Pam eu bod nhw’n broblem:<\/span><\/b> <\/span><\/p>\n I gael rhagor o wybodaeth, gweler Porth Gwybodaeth Ysgrifenyddiaeth Rhywogaethau Estron Prydain Fawr<\/a> ac Atlas y Rhwydwaith Bioamrywiaeth Cenedlaethol<\/a>. <\/span><\/p>\n\n
\n
\n
\n
\n
\n
Mae biolygru ar offer dyframaethu yn ychwanegu pwysau a llusgo, a all arwain at ddifrod i offer. Mae biolygru ar gychod yn cynyddu llusgo, gan eu gwneud yn llai effeithlon, gan arwain at gostau tanwydd uwch. Amcangyfrifir bod 10-30% o gostau gweithredu dyframaethu blynyddol yn deillio o\u2019r gwaith glanhau a chynnal a chadw sy\u2019n ofynnol i reoli rhywogaethau estron goresgynnol. <\/li>\n
Gall rhywogaethau estron goresgynnol gystadlu am le a maetholion \u00e2 stoc dyframaethu. Gall rhywogaethau estron goresgynnol leihau llif d\u0175r, a all amharu ar y cyflenwad ocsigen a bwyd, gan effeithio ar iechyd, twf a chyflwr stoc. <\/li>\n
Gall ymlyniad a chytrefiad larf\u00e2u ar y swbstrad gael eu lleihau neu eu rhwystro os yw\u2019r swbstrad wedi\u2019i lygru gan rywogaethau estron goresgynnol. Mae hyn yn lleihau effeithlonrwydd dal sil gwyllt a gall leihau cynnyrch a phroffidioldeb gweithrediadau tyfu. <\/li>\n
Gall biolygru niweidio stoc yn ffisegol, rhwystro bwydo, a pheryglu twf a chyflwr cyffredinol, gan leihau ansawdd a marchnadwyedd y stoc. Gall biolygru arwain at gyfyngiadau ar symud stoc rhwng lleoliadau oherwydd presenoldeb rhywogaethau estron goresgynnol. <\/li>\n
Gall rhywogaethau estron goresgynnol fwydo\u2019n uniongyrchol ar stoc neu gyflwyno pathogenau a pharasitiaid, gan arwain at farwolaethau a chyflwr stoc is.<\/li>\n<\/ul>\n\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n