[et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” background_color=”#F0F0F0″ global_colors_info=”{}”][et_pb_row _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” custom_padding=”||0px||false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_heading title=”Cychod hamdden (cychod bach a chychod mawr) ” _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” title_font=”|600|||||||” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_heading][et_pb_text _builder_version=”4.27.6″ _module_preset=”default” ul_font=”|300|||||||” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n
Mae\u2019r dudalen hon yn esbonio sut y gall cychod hamdden ledaenu rhywogaethau estron goresgynnol, sut mae rhywogaethau estron goresgynnol yn effeithio ar weithgareddau cychod, y prif rywogaethau risg uchel, a chanllawiau arfer gorau i leihau eu cyflwyniad a\u2019u lledaeniad.<\/span><\/p>\n Gallwch ddod o hyd i fanylion llawn a chamau bioddiogelwch a argymhellir yn y Cynllun Gweithredu ar gyfer Llwybr Cychod Hamdden yng Nghymru<\/strong>. <\/span>(*<\/span><\/span><\/span>Cychod hamdden bach<\/span><\/span><\/strong><\/span><\/a>) ac (*<\/span><\/span><\/span>Cychod hamdden mawr<\/span><\/span><\/strong><\/span><\/a>) *Saesneg yn unig gyda chrynodeb Cymraeg<\/em><\/span>. <\/span><\/span><\/p>\n <\/span><\/p>\n <\/span>Yngl\u0177n \u00e2\u2019r llwybr<\/b><\/span><\/p>\n Gellir symud anifeiliaid (fel wyau, larf\u00e2u, anifeiliaid ifanc neu oedolion<\/span>) a gwymon (fel darnau neu sborau) rhwng lleoliadau gan gychod a\u2019u hoffer. Mae rhywogaethau estron goresgynnol yn gallu mynd yn sownd mewn bylchau bach a nodweddion cadw d\u0175r, ar ddillad ac offer (e.e. llafnau gwthio cychod, angorau, cymhorthion arnofio), neu wrth gyrff cychod. <\/span><\/p>\n [\/et_pb_text][et_pb_image src=”https:\/\/wildseas.wales\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Screenshot-2026-03-17-at-09.47.17.jpg” title_text=”Screenshot” _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” custom_margin=”||0px||false|false” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_image][et_pb_text _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” text_font_size=”12px” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n Diagram o ardaloedd posibl ar gwch lle gall rhywogaethau estron goresgynnol gronni. Diagram sylfaen: J\/105 \u00a9 J\/Boats Inc. RI, UDA. Ar gael yn Saesneg yn unig [www .jboats.com \/]<\/p>\n [\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.6″ _module_preset=”default” ul_font=”|300|||||||” custom_margin=”||0px||false|false” custom_padding=”||0px||false|false” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n Biolygru (neu lygredd biolegol) yw cronni a thyfiant organebau (planhigion, anifeiliaid, bacteria a malurion), gan gynnwys rhywogaethau estron goresgynnol, ar arwynebau tanddwr. Mae organebau biolygru cyffredin yn cynnwys chwistrellau m\u00f4r, cregyn llong a sbyngau. Gall biolygredd gronni\u2019n gyflym os yw cwch yn aros yn yr un lle yn y d\u0175r am wythnosau neu\u2019n hirach. Os caiff y cwch ei symud wedyn neu os yw\u2019n teithio i leoliad gwahanol heb gael ei lanhau yn gyntaf, gall y rhywogaethau sydd wedi cronni ar y cwch ledaenu i\u2019r lleoliad newydd hwn. <\/span><\/p>\n <\/span>Gall glanhau cychod sydd wedi\u2019u llygru yn y d\u0175r, neu lanhau ar y lan lle mae malurion yn cael eu golchi\u2019n syth yn \u00f4l i\u2019r m\u00f4r, ganiat\u00e1u i rywogaethau estron goresgynnol oroesi a sefydlu yn yr ardal. Gall darnau gael eu cludo gyda\u2019r llanw a\u2019r ceryntau i ardaloedd newydd. <\/span><\/p>\n Gall arwynebau uwchben y llinell dd\u0175r ac offer llaith sy\u2019n cael eu storio ar fwrdd (e.e. angorau, siacedi achub a ffenders) gario rhywogaethau a fydd yn lledaenu\u2019n ddiweddarach pan gaiff yr offer eu defnyddio eto mewn ardal newydd. Gall tanciau, pibellau a holltau sy\u2019n dal d\u0175r hefyd gynnwys rhywogaethau estron goresgynnol a all wedyn gael eu lledaenu wrth i\u2019r d\u0175r gael ei ryddhau neu ei ddraenio mewn lleoliad arall.<\/p>\n <\/b><\/span><\/p>\n <\/b><\/span><\/p>\n Cychod hamdden mawr<\/b><\/span><\/p>\n Mae gan gychod mawr arwynebedd mawr o dan y d\u0175r lle gall rhywogaethau estron goresgynnol gronni, gan gynnwys ardaloedd anodd eu cyrraedd. <\/span>Gan fod cychod mawr yn anoddach ac yn ddrytach i\u2019w tynnu o\u2019r d\u0175r, efallai nad ydynt yn cael eu glanhau a\u2019u sychu mor aml.<\/span><\/p>\n <\/span><\/b>Mae cychod mawr yn gallu teithio pellteroedd hir rhwng ardaloedd na allai rhywogaethau estron goresgynnol eu croesi ar eu pennau eu hunain. Mae cychod mawr hefyd yn fwy tebygol o gael eu symud ar y m\u00f4r na chychod llai (e.e. wrth eu gwerthu), gan gynyddu\u2019r tebygolrwydd y bydd rhywogaethau estron goresgynnol yn goroesi\u2019r daith ac yn cael eu cyflwyno i ardaloedd newydd.<\/p>\n Gweler y Cynllun Gweithredu ar gyfer *<\/span>Llwybr Cychod Mawr <\/a>am fwy o wybodaeth (*Saesneg yn unig gyda chrynodeb Cymraeg)<\/em><\/span>.<\/p>\n <\/span><\/b><\/p>\n <\/b><\/span><\/p>\n Cychod hamdden bach<\/b><\/span><\/p>\n Mae cychod bach yn aml yn gwneud teithiau byrrach, a all ledaenu rhywogaethau estron goresgynnol yn gyflymach nag y byddai eu lledaeniad naturiol yn ei ganiat\u00e1u fel arall.<\/p>\n Gellir dod \u00e2 chychod bach allan o\u2019r d\u0175r yn amlach i\u2019w glanhau a\u2019u sychu. Fodd bynnag, gan fod y cychod llai hyn yn haws eu tynnu o\u2019r d\u0175r, maent yn fwy tebygol o gael eu cludo dros dir i\u2019w lansio yn y d\u0175r mewn lleoliadau newydd na chychod mawr. Mae hyn yn peri risg sylweddol os na chaiff y cwch ei lanhau a\u2019i sychu rhwng lleoliadau. <\/span><\/p>\n Gall digwyddiadau cychod, fel regatas, gyflwyno risg hyd yn oed yn fwy gan y gall nifer o gychod fod wedi dod o\u2019r tu allan i\u2019r rhanbarth i gymryd rhan yn y digwyddiad. Gall hyn hwyluso cyflwyno\/lledaenu rhywogaethau estron goresgynnol i\/o leoliadau rhyngwladol neu leoliadau pell. Gweler yr adran Dolenni ac adnoddau<\/a> am wybodaeth am fioddiogelwch mewn digwyddiadau, gan gynnwys templed cynllun bioddiogelwch ar gyfer digwyddiad. <\/span><\/p>\n Gweler y Cynllun Gweithredu ar gyfer *<\/em><\/span>Llwybr Cychod Bach<\/a> <\/a>am fwy o fanylion (*Saesneg yn unig gyda chrynodeb Cymraeg)<\/em><\/span>.<\/p>\n <\/b><\/p>\n <\/b><\/p>\n Sut mae rhywogaethau estron goresgynnol yn effeithio ar weithgareddau cychod hamdden? <\/b><\/p>\n [\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”1_2,1_4,1_4″ _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”1_2″ _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” ul_font=”|300|||||||” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n <\/p>\n [\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_image src=”https:\/\/wildseas.wales\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/fouled-propeller.jpeg” title_text=”Propelor budr” _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” custom_margin=”||0px||false|false” custom_padding=”||0px||false|false” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_image][et_pb_text _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” text_font_size=”12px” custom_margin=”0px||||false|false” custom_padding=”0px||||false|false” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n Propelor budr \u2013 Heidi Reynolds, Dale Sailing<\/span> <\/span><\/p>\n [\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_image src=”https:\/\/wildseas.wales\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/PXL_20230530_101420480.jpg” title_text=”PXL_20230530_101420480″ _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” custom_margin=”||0px||false|false” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_image][et_pb_text _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” text_font_size=”12px” custom_margin=”0px||||false|false” custom_padding=”0px||||false|false” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n Ysgolion budr \u2013 Holly Peek<\/span><\/span> <\/span><\/p>\n [\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”4_4″ _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n Rhywogaethau estron goresgynnol perthnasol ar gyfer cychod hamdden<\/span><\/span><\/strong><\/span><\/p>\n [\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”1_5,1_5,1_5,1_5,1_5″ _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” custom_margin=”||||false|false” custom_padding=”||||false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”1_5″ _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” background_color=”#ffffff” custom_padding=”15px|15px|15px|15px|false|false” border_radii=”on|10px|10px|10px|10px” global_colors_info=”{}”][et_pb_blurb title=”Bryosoad crych coch” image=”https:\/\/wildseas.wales\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Watersipora-subatra-4-John-Bishop-MBA.jpg” module_class=”pa-toggle-blurb” _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” header_text_color=”#00080c” header_font_size=”24px” body_font_size=”17px” body_line_height=”1.4em” body_ul_font=”–et_global_body_font|300|||||||” custom_css_free_form=”selector .et_pb_main_blurb_image img {|| display: block;|| width: 100% !important;|| height: 200px !important;|| object-fit: cover !important;||}||selector .et_pb_main_blurb_image {|| width: 100%;|| overflow: hidden;||}” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n (Watersipora subatra) <\/em><\/p>\n Sut maent yn ymledu:<\/span><\/b> <\/span><\/p>\n Pam eu bod nhw’n broblem:<\/span><\/b> <\/span><\/p>\n I gael rhagor o wybodaeth, gweler<\/span> Porth Gwybodaeth Ysgrifenyddiaeth Rhywogaethau Estron Prydain Fawr <\/a>ac<\/span> Atlas y Rhwydwaith Bioamrywiaeth Cenedlaethol.<\/span><\/a><\/span> <\/span><\/p>\n \u2013<\/span><\/p>\n \ud83d\udcf8 \u00a9 Red ripple bryozoan – John Bishop (MBA)<\/span><\/span> <\/span><\/span><\/p>\n [\/et_pb_blurb][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_5″ _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” background_color=”#ffffff” custom_padding=”15px|15px|15px|15px|false|false” border_radii=”on|10px|10px|10px|10px” global_colors_info=”{}”][et_pb_blurb title=”Tiwblynghyren Awstralia” image=”https:\/\/wildseas.wales\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/20230807-DPB-CardiffDock-10-Ficopomatus-enigmaticus.jpg” module_class=”pa-toggle-blurb” _builder_version=”4.27.6″ _module_preset=”default” header_text_color=”#00080c” header_font_size=”24px” body_font_size=”17px” body_line_height=”1.4em” body_ul_font=”–et_global_body_font|300|||||||” custom_css_free_form=”selector .et_pb_main_blurb_image img {|| display: block;|| width: 100% !important;|| height: 200px !important;|| object-fit: cover !important;||}||selector .et_pb_main_blurb_image {|| width: 100%;|| overflow: hidden;||}” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n (Ficopomatus enigmaticus) <\/em><\/p>\n Sut maent yn ymledu:<\/span><\/b> <\/span><\/p>\n Pam eu bod nhw’n broblem:<\/span><\/b> <\/span><\/p>\n I gael rhagor o wybodaeth, gweler Porth Gwybodaeth Ysgrifenyddiaeth Rhywogaethau Estron Prydain Faw<\/a>r ac Atlas y Rhwydwaith Bioamrywiaeth Cenedlaethol.<\/a> Mae dolen i\u2019r cynllun gweithredu ar gyfer rhywogaethau i\u2019w chael yma<\/a>. <\/span><\/p>\n \u2013<\/span><\/p>\n \ud83d\udcf8 \u00a9 Tiwblynghyren Awstralia – Paul Brazier, Cyfoeth Naturiol Cymru<\/span><\/span> <\/span><\/span><\/p>\n [\/et_pb_blurb][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_5″ _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” background_color=”#ffffff” custom_padding=”15px|15px|15px|15px|false|false” border_radii=”on|10px|10px|10px|10px” global_colors_info=”{}”][et_pb_blurb title=”Chwistrell f\u00f4r garped” image=”https:\/\/wildseas.wales\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Carpet-sea-squirt-Didemnum-vexillum-3-Joe-Ironside.jpg” module_class=”pa-toggle-blurb” _builder_version=”4.27.6″ _module_preset=”default” header_text_color=”#00080c” header_font_size=”24px” body_font_size=”17px” body_line_height=”1.4em” body_ul_font=”–et_global_body_font|300|||||||” custom_css_free_form=”selector .et_pb_main_blurb_image img {|| display: block;|| width: 100% !important;|| height: 200px !important;|| object-fit: cover !important;||}||selector .et_pb_main_blurb_image {|| width: 100%;|| overflow: hidden;||}” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n (Didemnum vexillum) <\/em><\/p>\n Sut maent yn ymledu:<\/span><\/b> <\/span><\/p>\n Pam eu bod nhw’n broblem:<\/span><\/b> <\/span><\/p>\n I gael rhagor o wybodaeth, gweler Porth Gwybodaeth Ysgrifenyddiaeth Rhywogaethau Estron Prydain Fawr<\/a><\/span> ac Atlas y Rhwydwaith Bioamrywiaeth Cenedlaethol<\/a><\/span>. Mae dolen i\u2019r cynllun gweithredu ar gyfer rhywogaethau i\u2019w chael yma<\/a>.<\/span> <\/span><\/p>\n \u2013<\/span><\/p>\n \ud83d\udcf8 \u00a9 Chwistrell m\u00f4r Didemnum vexillum – Joe Ironside<\/span><\/span> <\/span><\/span><\/p>\n [\/et_pb_blurb][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_5″ _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” background_color=”#ffffff” custom_padding=”15px|15px|15px|15px|false|false” border_radii=”on|10px|10px|10px|10px” global_colors_info=”{}”][et_pb_blurb title=”Morwiail asennog” image=”https:\/\/wildseas.wales\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Wakame-Caernarfon_Paul-Brazier.jpg” module_class=”pa-toggle-blurb” _builder_version=”4.27.5″ _module_preset=”default” header_text_color=”#00080c” header_font_size=”24px” body_font_size=”17px” body_line_height=”1.4em” body_ul_font=”–et_global_body_font|300|||||||” custom_css_free_form=”selector .et_pb_main_blurb_image img {|| display: block;|| width: 100% !important;|| height: 200px !important;|| object-fit: cover !important;||}||selector .et_pb_main_blurb_image {|| width: 100%;|| overflow: hidden;||}” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n (Undaria pinnatifida) <\/em><\/p>\n Sut maent yn ymledu:<\/span><\/b> <\/span><\/p>\n\n
Gall rhywogaethau estron goresgynnol lynu wrth gyrff cychod, pontynau ac offer eraill mewn dwyseddau uchel, gan effeithio ar ddefnydd arferol a chostau cynnal\/gweithredu. Mae biolygru trwm yn cynyddu llusgiad wrth deithio, gan arwain at gostau tanwydd, glanhau a gwrthlygru uwch. Gall rhai rhywogaethau estron goresgynnol, fel tiwblynghyren Awstralia, lynu i gyrff a rhannau metel o gychod sydd o dan y d\u0175r ac mae cael gwared \u00e2 nhw\u2019n gostus ac yn cymryd llawer o amser. <\/li>\n<\/ul>\n\n
Gall cael gwared ar rywogaethau caled sy\u2019n llygru achosi niwed i baent, haenau a\u2019r corff ei hun. Gall rhywogaethau estron goresgynnol achosi rhwystrau mewn mewnlifoedd d\u0175r ar gychod neu fynd yn sownd mewn llafnau gwthio \u2013 er enghraifft, gyda matiau mawr o wymon, fel gwifrwymon Japan. <\/li>\n<\/ul>\n\n
Gallai mwy o waith glanhau a chynnal a chadw mewn marinas a harbyrau arwain at gostau\u2019n cael eu trosglwyddo o\u2019r marina i berchnogion cychod. Gall rhai marinas a harbyrau hefyd ofyn i gychod sydd wedi\u2019u llygru adael a\u2019u hatal rhag angori. <\/li>\n<\/ul>\n\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n