Cynllun Gweithredu Bioddiogelwch Morol Cymru

Mae’r dudalen hon yn esbonio’r saith prif faes bioddiogelwch ar gyfer pob llwybr ym moroedd Cymru. Cymerwch olwg ar y camau gweithredu penodol ym mhob un o’r saith maes, yn ogystal â dolenni i ragor o wybodaeth, isod.

Codi ymwybyddiaeth ac ymgysylltu

Rhannu gwybodaeth a gwella dealltwriaeth o rywogaethau estron goresgynnol a bioddiogelwch, sut maen nhw’n cael eu lledaenu, eu heffaith, pam y dylid eu rheoli a sut, yn ogystal â rolau a chyfrifoldebau cyfreithiol.

1. Deall rolau a chyfrifoldebau cyfreithiol
Codi ymwybyddiaeth o’r ddeddfwriaeth a’r polisi cenedlaethol perthnasol a chyfredol ar gyfer rhywogaethau estron goresgynnol sy’n ymwneud â llwybrau a rolau allweddol a chyfrifoldebau cyfreithiol mewn perthynas â hyn. Gweler yr adran ar bolisi a deddfwriaeth am ragor o wybodaeth.

Camau gweithredu
Mwy o Wybodaeth

2. Gwybodaeth a chanllawiau ar rywogaethau estron goresgynnol a bioddiogelwch
Sicrhau bod gwybodaeth a chanllawiau ar rywogaethau estron goresgynnol a bioddiogelwch ym moroedd Cymru yn gyson, o ansawdd uchel, ac yn briodol ar gyfer llwybrau allweddol. Gweler y dolenni ac adnoddau am ragor o wybodaeth.

Camau gweithredu
Mwy o Wybodaeth

3. Codi ymwybyddiaeth
Hwyluso ac annog rhannu gwybodaeth ac arweiniad yn weithredol.

Camau gweithredu
Mwy o Wybodaeth

Camau ymarferol

Camau ac ymddygiadau sy’n lleihau’r risg o gyflwyno a lledaenu rhywogaethau estron goresgynnol, wedi’u hategu gan gyfleusterau a chanllawiau priodol.

4. Prosesau a gweithdrefnau bioddiogelwch
Gwella gweithdrefnau bioddiogelwch rhywogaethau estron goresgynnol sy’n cael eu cynnal, gan sicrhau cysondeb ac effeithiolrwydd.

Camau gweithredu
Mwy o Wybodaeth

5. Cyfleusterau bioddiogelwch
Sicrhau bod cyfleusterau bioddiogelwch ar gael (neu gyflenwad offer priodol) i helpu i hyrwyddo glanhau effeithiol.

Camau gweithredu
Mwy o Wybodaeth

Monitro ac Adrodd

Chwilio am rywogaethau estron goresgynnol ac adrodd amdanynt i wella dealltwriaeth o’u dosbarthiad a gwella’r gallu i ymateb yn gyflym i fygythiadau newydd.

6. Monitro ac adrodd
Sefydlu dealltwriaeth gadarn o ba rywogaethau estron goresgynnol sy’n bresennol ym moroedd Cymru a hwyluso canfod cyflwyniadau a lledaeniad yn gynnar.

Sicrhau bod achosion o weld rhywogaethau estron goresgynnol yn cael eu hadrodd i iRecord (trwy’r ap neu wefan) a bod cofnodion yn cael eu cynnwys mewn cronfeydd data cenedlaethol.

Sicrhau bod data cyfredol ar ddosbarthiad rhywogaethau ar gael i alluogi ymatebion cyflym i gyflwyniadau neu ledaeniad rhywogaethau estron goresgynnol newydd.

Gweler yr adran ar fonitro ac adrodd am ragor o wybodaeth.

Camau gweithredu
Mwy o Wybodaeth

7. Gweithio ar y cyd
Gwell cydweithio rhwng yr holl randdeiliaid ym moroedd Cymru lle mae gweithgareddau llwybr allweddol yn digwydd. Cydweithio wrth wneud penderfyniadau, rhannu adnoddau, a manteisio ar brofiad pawb i fynd i’r afael â heriau a chyflawni llwyddiant gyda’n gilydd.

Camau gweithredu
Mwy o Wybodaeth

Tabl Camau Gweithredu Bioddiogelwch

Mae’r Tabl Camau Bioddiogelwch hwn yn rhestru camau gweithredu sydd â’r bwriad o leihau cyflwyniad a lledaeniad INNS morol ym moroedd Cymru. Mae ticiau yn dangos i ba grŵp y mae pob cam gweithredu’n berthnasol.

Codi ymwybyddiaeth ac ymgysylltu

1. Deall rolau a chyfrifoldebau cyfreithiol

Actions:
Authorities
Governing bodies and associations
BAP Manager (NRW)
Commercial Operator
Recreational Clubs
Recreational Users
Provide up-to-date and accessible legislation information
✅
✅
✅
Disseminate new information on legislation to BAP users
✅
✅
Understand how marine INNS legislation and policy could impact your activities
✅
✅
✅
Share information on marine INNS legislation and policy, and organisational responsibilities
✅
✅
✅
✅
✅
✅

2. Gwybodaeth a chanllawiau ar rywogaethau estron goresgynnol a bioddiogelwch

Actions:
Authorities
Governing bodies and associations
BAP Manager (NRW)
Commercial Operator
Recreational Clubs
Recreational Users
Download/gather relevant marine biosecurity awareness raising material
✅
✅
✅
✅
Create new marine INNS/ biosecurity awareness raising material
✅
✅
Fund and/or support the creation of guidance and training material
✅
✅
✅
✅
✅
Ensure up-to-date and accessible awareness raising material and resources are available
✅

3. Codi ymwybyddiaeth

Actions:
Authorities
Governing bodies and associations
BAP Manager (NRW)
Commercial Operator
Recreational Clubs
Recreational Users
Share the PAPs, SAPs and BAPs with all relevant contacts
✅
✅
✅
✅
✅
Share marine INNS / biosecurity awareness raising material
✅
✅
✅
✅
✅
✅
Post marine INNS and biosecurity content on social media pages
✅
✅
✅
✅
✅
✅
Install signage/ posters
✅
✅
✅
✅
Provide or take part in training or workshops
✅
✅
✅
✅
Run a marine INNS awareness and training course for staff
✅
✅
Circulate marine INNS ID guides (digital or printed) and reporting guidance
✅
✅
✅
✅
✅
Promote marine INNS reporting through iRecord
✅
✅
✅
✅
✅
✅

Camau ymarferol

4. Prosesau a gweithdrefnau bioddiogelwch

Actions:
Authorities
Governing bodies and associations
BAP Manager (NRW)
Commercial Operator
Recreational Clubs
Recreational Users
Implement biosecurity best-practice
✅
✅
✅
Appoint a biosecurity champion / manager
✅
✅
Set biosecurity rules, codes of conduct, or T&Cs
✅
✅
✅
✅
Complete a biosecurity To-Do-List or create a site biosecurity plan
✅
✅
✅
Create biosecurity plans for higher risk events
✅
✅
✅
Get more pathway-specific recommendations from the Welsh PAPs
✅
✅
✅
✅
✅
✅

5. Cyfleusterau bioddiogelwch

Actions:
Authorities
Governing bodies and associations
BAP Manager (NRW)
Commercial Operator
Recreational Clubs
Recreational Users
Provide well maintained on-site biosecurity facilities and/ or equipment
✅
✅
✅
Use biosecurity facilities
✅
✅
✅

Monitro ac Adrodd

6.

Actions:
Authorities
Governing bodies and associations
BAP Manager (NRW)
Commercial Operator
Recreational Clubs
Recreational Users
Ensure users know about marine INNS reporting processes
✅
✅
✅
✅
Report marine INNS in a timely manner
✅
✅
✅
✅
Provide updates on priority marine INNS reports
✅
✅
Integrate marine INNS monitoring and inspection into routine activities
✅
✅
✅
Fund and/or support statutory monitoring
✅
✅
✅

7. Gweithio ar y cyd

Actions:
Authorities
Governing bodies and associations
BAP Manager (NRW)
Commercial Operator
Recreational Clubs
Recreational Users
Support / promote marine INNS report data flow
✅
✅
✅
✅
✅
✅

Am wybodaeth benodol i lwybrau ac enghreifftiau o gamau gweithredu ar gyfer pob un o’r saith maes a restrir isod, gweler y cynllun gweithredu ar gyfer y llwybr perthnasol.

Am wybodaeth ar sut y cynhyrchwyd Cynllun Gweithredu Bioddiogelwch Morol Cymru, y camau gweithredu strategol cenedlaethol ar gyfer awdurdodau, mwy o fanylion am gamau gweithredu bioddiogelwch ac arfer gorau, gweler fersiwn lawn Cynllun Gweithredu Bioddiogelwch Morol Cymru.

Am gynlluniau gweithredu bioddiogelwch ar lefel Ardaloedd Cadwraeth Arbennig (ACA) Cymru, gweler:

Am y cynlluniau gweithredu bioddiogelwch trawsffiniol, gweler:

Cynllun Gweithredu Bioddiogelwch Aber Afon Hafren

Cynllun Gweithredu Bioddiogelwch Aber Afon Dyfrdwy